Autori: Nga: Hekuran PASHOLLARI
Periudha me kufij gjithmonë e më të papërcaktuar, adoleshenca paraqet "momentin e një kalimi" të veçantë.

"Është periudha më delikate e kalimit nga bota e fëmijrisë në atë të pjekurisë"

Shumë tradita antike , hyrjen në këtë moshë e festonin me rite cermionale, që donin të tregonin fundin e femijrise, dhe fillimin e jetës së një të rituri. Sot periudha e fëmijrisë është zvogëluar gjithmonë e më shumë ,dhe mosha nga 12 deri 13 vjeç futet në atë që quhet faza para adoleshente. Kjo ka ardhur për një sërë arsyesh , ku mund të veçojmë ndryshimet fizike , familjare , arsimore , ambjentit etj. Në këtë stad subjekti ka humbur "kushtet" e një fëmije me të gjitha disavantazhet e saja, por akoma nuk ka fituar cilësitë për të qënë i ritur. Adoleshenti ndodhet përballë disa motive kontraditore si: panvarsia nga familja dhe nevoja për të qënë i përkëdhelur, dëshira dhe njëkohësisht pakënaqësia për të qëndruar në grup, vetëm për të qënë një shëmbull etj.

Faktorët që përcaktojnë formimin e adoleshentit
Ndarja nga familja.
Fillon faza e konflikteve të para me prindërit, për motivin e panvarsisë së tyre, duke u vënë në disa raporte të reja që herë i shkelin dhe herë i respektojnë , ndërsa janë më në kontakt në mardhëniet shoqerore
Identiteti
Duke dalë nga periudha e fëmijrisë, adoleshenti kërkon të formojë personalitetin e vet. Nëpërmjet përvojës së jetuar, formohen në të gjitha nuancat : karakteri, vlerat intelektuale, ndjeshmëria etj.
Mardhëniet me miqtë
Grupi është berthama e jetës së mardhënive reciproke. Është vëndi i rëndësishëm që lejon të shprehen ndjenjat ashtu siç duken e njihen. Përveç këtyre ,formohen dhe aftësitë shpoqërore më të përgjithme ku mund të veçojmë altruizmin(gadishmërinë për të ndihmuar), ballafaqimin dhe debatin.
Realizimi i një projekti
Me mbarimin ë periudhës shkollore dhe afrimin e asaj të punës, adoleshenti fillon të ballafaqohet me nevojën per t'u marë me një projekt dhe ta përfundojë atë. Ballafaqimi me pergjegjësitë e para, është një fushë delikate dhe vë bazat për të ardhmen e të riut për të zënë një vënd në shoqëri.
Zgjedhia e së ardhmes së vetë
Fundi i studimeve të detyruara i vë të rinjtë (adoleshentët) përballë zgjedhjes së parë të vërtetë:Çfarë drejtimi të studimeve të vazhdojë? Cilin profesion imagjinon në vetvete?
Është një vendim i rëndësishëm në të cilin ka një peshë të madhe vlerësimi që i riu ka për vetveten sesa aftësitë reale praktike të tij.

Si përjetohen disa momente nga jeta e adoleshentit?
"Ndihem keq".
Pamja fizike në moshën e adoleshentit, paraqet kartën e identitetit të individit.
Ndryshimet e trupit, të zërit tek të rinjtë , të linjave trupore tek të rejat, përbëjnë shëmbuj të një modifikimi tronditës të organizmit. Në se keto momente përjetohen keq, mund të kushtëzojnë dhe minojnë vetvlerësimin duke patur një antipati për vetveten.
"Askush nuk më kupton"
Një tjetër problem është izolimi ku shpesh adoleshenti ndihet i braktisur dhe mendon se problemet e tij janë më të rëndat në botë dhe askush nuk mund ta ndihmojë. Në se mbyllja në vetvete arin nivele ekstreme, adoleshenti rrezikon të jetë i frenuar dhe të jetojë i tërhequr
"Nuk kam miq"
Ndonjëherë adoleshentet që janë më të ndjeshëm dhe më të trëmbur, rezikojnë të jenë të izoluar nga pjesa tjetër e grupit vetëm për këtë cilësi të tyre. Pasoja është që një pasuri e brendshme e adoleshentit, vetem që nuk është në gjëndje ta demostrojë transformohet në një difekt të rëndë
"Nuk di çfarë të bëj diçka të rëndësishme"
Tysnia e familjes dhe e shoqërise ndonjëherë mund të krijojnë ankth tek të rinjtë, duke bllokuar zgjedhjen e tyre për të ardhmen. Te rinjte që kanë dyshime në vlerat e tyre, kërkojnë të ndjekin rugën e parardhësve të tyre: vëllai, prindi ose një mik, dhe të zgjedhin drejtimin e studimit pa qënë i bindur për pasojat e kësaj zgjedhjeje.

"Kurthet" e adoleshenteve
Për të rejat(adoleshentet)
Modelet e bukurisë: elegante, top modele, aktore, letrare, perfekte në çdo detal dhe të përqëndruara vetëm në suksesin e tyre, ndonjëherë edhe të zbrazura nga ngarkesat afektive.
Për të rinjtë
Agresiviteti : impulsiviteti dhe agresivitei për të rinjtë bëhet një mënyrë sjelljeje e rëndësie të parë.
Të rinjtë superaktivë, impulsivë shkarkojnë energjinë e tepërt të akumuluar në trupin e tyre, duke krijuar raste për kacafytje. Kurse të rinjtë e frenuar, pasivë janë indiferentë dhe të pazotë per t'u mbrojtur ose fituar respektin. Si në njerin rast dhe në tjetrin, problem është vështirësia për të kanalizuar të nxehurit duke përdorur një mënyrë konstruktive.

10/07/2005 Saronno Italy